Streek met een verhaal, met een natuurlijk ritme

Friese Wouden gespreksstof bijeenkomst in hotel Tjaarda

ORANJEWOUD (NL) – Smaak kenmerkt een eetbaar product: zoet, zout, zuur of zoetzuur. Dat is een objectief gegeven. Levensmiddelenproducenten en koks kennen bewust een smaak toe aan een product of gerecht. Of je het lekker vindt, na het proeven, is een persoonlijke zaak. Dat is subjectief. Dat het Friese Woudgeeltje (Wâldgieltsje) beter smaakt dan een Doré hoeft niet per se aan de pieper zelf te liggen, maar kan ook aan het verhaal, de streek van herkomst liggen. Of aan de presentatie, de toewijding.

Bij oude streekgewassen, fruitgewassen en boerderijproducten uit de Friese Wouden draait alles om de smaak én het verhaal. Dr Peter Klosse, lector Gastronomie International Hospitality Management aan Stenden University in Leeuwarden en Hogeschool Zuyd in Maastricht hield dinsdag 2 oktober 2012 een interessante lezing in Golden Tulip Hotel Tjaarda in Oranjewoud over gastronomie, over de smaak en iets wel of niet lekker vinden.

Economisch geograaf Eelkje Idsardi nam Zuidoost Fryslân onder de loep op verzoek van het Toeristisch Netwerk Friese Wouden. Ze zocht uit of er voldoende draagvlak is voor de uitbouw van het concept ‘Friese Wouden, land van natuurlijk ritme’. Bestuursleden van de nieuwe stichting Toeristisch Netwerk Friese Wouden met assistenten van Tourist Info Fryslân. Van rechts naar links: Netwerk-voorzitter ds Jan Hofstra van het Karmelklooster en Hofstra Reizen in Drachten, Peter Brinkman van de Stichting Tijd (bestuurslid, beheerder van de Ecokathedraal van Louis Le Roy in Mildam),Tineke de Groot (senior regio-aanjager in Zuidoost Fryslân), Dorien van der Gun van kaasmakerij en melkveehouderij De Stelp in Oldeberkoop (bestuurslid) en Chris Tuinstra (junior regio-aanjager in Zuidoost Fryslân).
Economisch geograaf Eelkje Idsardi nam Zuidoost Fryslân onder de loep op verzoek van het Toeristisch Netwerk Friese Wouden. Ze zocht uit of er voldoende draagvlak is voor de uitbouw van het concept ‘Friese Wouden, land van natuurlijk ritme’.

Bestuursleden van de nieuwe stichting Toeristisch Netwerk Friese Wouden met assistenten van Tourist Info Fryslân. Van rechts naar links: Netwerk-voorzitter ds Jan Hofstra van het Karmelklooster en Hofstra Reizen in Drachten, Peter Brinkman van de Stichting Tijd (bestuurslid, beheerder van de Ecokathedraal van Louis Le Roy in Mildam),Tineke de Groot (senior regio-aanjager in Zuidoost Fryslân), Dorien van der Gun van kaasmakerij en melkveehouderij De Stelp in Oldeberkoop (bestuurslid) en Chris Tuinstra (junior regio-aanjager in Zuidoost Fryslân).

Biologisch logisch?
De heer Klosse, van 1955 tot 2007 werkzaam in het 5 sterren hotel en gastronomisch opleidingsinstituut De Echoput in Hoog Soeren bij Apeldoorn,  hield de rede op verzoek van de nieuwe stichting Toeristisch Netwerk Friese Wouden die met Tourist Info Fryslân (voormalige provinciale VVV) het boomwallen- en singellandschap in Zuidoost Fryslân wil vermarkten als een ‘land van natuurlijk ritme’. Daar hoort ook bewust eten bij, maar dat hoeft niet beslist biologisch gekweekt te zijn, stelde hij. Men moest in de Wouden niet te spastisch omgaan met het begrip biologisch, want volgens de welbespraakte “smaakprofessor”  is het dikke onzin dat een biologisch product per definitie gezonder is dan een verantwoord tot stand gekomen niet 100% biologisch product. Producenten, koks en consumenten moeten vooral op zoek naar de balans. En daar hoort een goed verhaal bij, smakelijke informatie en presentatie.

Tegenstellingen
De officiële organisaties focussen op langzaam genieten, “slow tourism”, dit geheel in tegenstelling tot het bureau voor toerisme Friesland Holland en de reisorganisatie Friesland Holland Travel. Die gaan de regio vermarkten onder de naam ‘Gouden Friese Wouden’, als een vakantiebestemming tussen Dokkum en Wolvega waar je in korte tijd veel kunt beleven, waar veel dynamiek en variatie is. ‘Met de boot en de fiets, dan beleef tenminste iets’, dat is het motto van directeur Albert Hendriks. Hij ziet de koers van het Toeristisch Netwerk als een interessant traject, maar niet als een route die veel rendement zal opleveren.

“De meeste vakantiegangers willen in een betrekkelijk korte tijd veel beleven, veel zien. Men gaat vaker korter op vakantie. Wij concentreren ons op de highlights langs vaar-, wandel- en fietsroutes met veel variatie, zoals de vernieuwde Turfroute. We werken daarbij samen met de Nije Kompanjons die de Friese Turfroute beheert. De highlights fungeren als magneten, het lagere echelon lift dan automatisch mee. Met highlights, themaroutes en daarmee verbonden full-service-arrangementen kun je mensen van ver lokken. Met natuurlijk ritme wordt dat moeilijk, want dat hebben ze thuis of om de hoek ook. Natuurlijk ritme is overal en niet typisch voor de Friese Wouden.”

Of ‘Land van natuurlijk ritme’ onderscheidend en wervend genoeg is, betwijfelen ook enkele  recreatieondernemers in de streek, zo ontdekte Eelkje Idsardi, master Economische Geografie in haar onlangs opgeleverd afstudeeronderzoek. Zij poogde het toeristisch profiel van met name Zuidoost Friesland scherper in beeld te brengen door middel van tientallen interviews met ondernemers in de regio. Volgens haar is het nu de kunst van alle “officiële” partijen om het aanbod te verbinden aan het slow-tourism-concept. Friesland Holland, hoewel een grote touroperator, maar een concurrent van haar opdrachtgevers, is buiten het onderzoek gehouden.

Hotelbaas Tjitte de Wolff van Golden Tulip Hotel Tjaarda in Oranjewoud heeft veel op met Friese streekproducten. Hij zette in 2011 13.000 euro om in provinciale “food and beverage”, van Us Heit bier en Frysk Hynder whisky uit Bolsward tot kazen van De Gelder uit Tijnje en Wâldgieltjes uit de Friese Wouden. Tjaarda sponsorde het symposium over de Friese Wouden door zaalruimte en hapjes en drankjes aan de vijftig genodigden van het Toeristisch Netwerk Friese Wouden beschikbaar te stellen. Info: www.tjaarda.nl Lekker en gezond eten in de Friese Wouden. Daar weet chef-kok Wim van Kammen van hotel-restaurant Lunia in Oldeberkoop alles van. Ook een smakelijke presentatie is hem op het lijf geschreven. Opdat de bediening de gast precies kan vertellen wat hij voorgeschoteld krijgt, geeft hij op gezette tijden en heel serieus, zonder geintjes, tekst en uitleg over zijn nieuwste creaties. De bediening en het management proeven en becommentariëren Van Kammen’s keukenkunsten.  Van Kammen en zijn baas Marcel Zwiers werken met streekproducten die praktisch om de hoek, onder andere bij kaasboerderij De Stelp, verkrijgbaar zijn. Van Kammen werkt al vanaf 1988 in het historische landhuis waar de heer Zwiers en zijn partner Kim Linse sinds 2004, na aankoop, de scepter zwaaien. Info: www.lunia.nl
Hotelbaas Tjitte de Wolff van Golden Tulip Hotel Tjaarda in Oranjewoud heeft veel op met Friese streekproducten. Hij zette in 2011 13.000 euro om in provinciale “food and beverage”, van Us Heit bier en Frysk Hynder whisky uit Bolsward tot kazen van De Gelder uit Tijnje en Wâldgieltjes uit de Friese Wouden. Tjaarda sponsorde het symposium over de Friese Wouden door zaalruimte en hapjes en drankjes aan de vijftig genodigden van het Toeristisch Netwerk Friese Wouden beschikbaar te stellen. Info: www.tjaarda.nl
Lekker en gezond eten in de Friese Wouden. Daar weet chef-kok Wim van Kammen van hotel-restaurant Lunia in Oldeberkoop alles van. Ook een smakelijke presentatie is hem op het lijf geschreven. Opdat de bediening de gast precies kan vertellen wat hij voorgeschoteld krijgt, geeft hij op gezette tijden en heel serieus, zonder geintjes, tekst en uitleg over zijn nieuwste creaties. De bediening en het management proeven en becommentariëren Van Kammen’s keukenkunsten.  Van Kammen en zijn baas Marcel Zwiers werken met streekproducten die praktisch om de hoek, onder andere bij kaasboerderij De Stelp, verkrijgbaar zijn. Van Kammen werkt al vanaf 1988 in het historische landhuis waar de heer Zwiers en zijn partner Kim Linse sinds 2004, na aankoop, de scepter zwaaien. Info: www.lunia.nl

Thema’s
De onderzoekster nam een geselecteerd aantal aanbieders onder de loep. Ze interviewde echter geen toeristen. Drie thema’s voeren bij haar en haar opdrachtgevers de boventoon: 1. De tijd (historie en toekomst, gestage maar gezonde ontwikkeling van bijvoorbeeld streekproducten); 2. Het persoonlijk ritme (zintuiglijke waarneming, ontdekken) en 3. De natuur (kleinschaligheid, bewust groen en duurzaam).
De thema’s dienen om ondernemers bij de ontwikkeling van hun producten en diensten houvast, inspiratie te geven, zo mevrouw Idsardi. “Het gaat om producten en diensten die een sterke binding met de omgeving hebben. Het concept ‘Land van natuurlijk ritme’ was minder bekend bij de geïnterviewden dan ik dacht, maar er is wel draagvlak voor. Men beseft hier wel dat de Friese Wouden een prachtig gebied is. Misschien is ‘Land van natuurlijk ritme’ een brug te ver.”

Afstand
Onderzoeker Idsardi bespeurde ook een grote afstand tussen ondernemers en overheden in de streek. Laatstgenoemde liggen ook steeds onder vuur van toeristische bedrijven vanwege onder andere de forse toeristenbelasting, juist in een streek die zich toeristisch nog ontwikkelen moet. Jan Matser, baas van het luxe Van der Valk hotel in Wolvega, heeft zich er onlangs nog vreselijk over opgewonden en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Weststellingwerf (Wolvega) de wind van voren gegeven. Weststellingwerf voert toeristenbelasting in, in crisistijd, terwijl hotels en campings de omzetprognoses bij lange na niet halen.

Beperkte groei
Eelkje Idsardi raadt het Toeristisch Netwerk Friese Wouden aan “gezichtsbepalende ondernemers” aan zich te binden. “En dat is niet makkelijk,” constateerde voorzitter Jan Hofstra uit Drachten. “Het was al een toer om het huidige bestuur geformeerd te krijgen.”
Idsardi’s tweede aanbeveling is snel te werken aan de positionering van het concept ‘Land van natuurlijk ritme’ en, ten derde, onderzoek te doen naar wat de toerist zoekt en komt doen in de Friese Wouden. Voorts moet aan “interne “branding” gewerkt worden: de aanbieders in beeld brengen en de toeristische informatievoorziening optimaliseren. Met het laatste is Friesland Holland al ver gevorderd. In Wolvega wordt een geavanceerde website gebouwd, zijn arrangementen en pakketreizen ontwikkeld en wordt een magazine met reportages, kaarten en themaroutes samengesteld, alles in maar liefst acht talen: Nederlands, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Spaans, Deens en Tsjechisch. De reisorganisaties slaat haar vleugels verder uit over Europa na contacten met Groningen Airport Eelde, RyanAir en andere low-cost-carriers.
Onderzoeker Idsardi denkt dat het slow-tourism concept ‘natuurlijk ritme’ kans van slagen heeft, gezien de hoge kwaliteit van de fysieke omgeving. Die zou zich niet lenen voor een forse groei in toerisme. In geleidelijkheid en kleinschaligheid zit volgens haar en het Toeristisch Netwerk de kracht.

Dr. Peter Klosse, wetenschapper — vanuit de praktijk — op het gebied van smaak en proeven bij Stenden University, zegt het volgende over gastronomie: dat wat je eet, wat je waardeert, fijn vindt, lekker vindt, wat goed voor je is, waarvoor je terugkomt. “Ook de buitenkant doet mee.” De gemeente Opsterland was sterk vertegenwoordigd. Wethouder Klaas de Boer (voorgrond) had de ambtenaar voor het toeristisch beleid, Fokke Blaauw (achter hem), meegenomen. Naast De Boer de heer Have van de Stichting De Nije Kompanjons die de Turfroute beheert. Gorredijk in Opsterland is het hart van de vaarroute die in 2012 door ruim driehonderd boten minder bevaren werd. Er is hoop op meer want dankzij het Friese Merenproject is de diepte overal weer 1,10 m en zijn er nieuwe “landingsplaatsen” voor fietsende pleziervaarders gekomen.
Dr. Peter Klosse, wetenschapper — vanuit de praktijk — op het gebied van smaak en proeven bij Stenden University, zegt het volgende over gastronomie: dat wat je eet, wat je waardeert, fijn vindt, lekker vindt, wat goed voor je is, waarvoor je terugkomt. “Ook de buitenkant doet mee.” De gemeente Opsterland was sterk vertegenwoordigd. Wethouder Klaas de Boer (voorgrond) had de ambtenaar voor het toeristisch beleid, Fokke Blaauw (achter hem), meegenomen. Naast De Boer de heer Have van de Stichting De Nije Kompanjons die de Turfroute beheert. Gorredijk in Opsterland is het hart van de vaarroute die in 2012 door ruim driehonderd boten minder bevaren werd. Er is hoop op meer want dankzij het Friese Merenproject is de diepte overal weer 1,10 m en zijn er nieuwe “landingsplaatsen” voor fietsende pleziervaarders gekomen.
Het bureau voor toerisme Friesland Holland rekent in haar nieuwe campagne ‘Gouden Friese Wouden’ ook de Noardlike Fryske Wâlden tot de Friese Wouden. Het heeft een zeer gedetailleerde toeristenkaart gemaakt, inclusief aanvoerroutes voor pleziervaarders en fietsers vanuit de grensgebieden, te weten West-Drenthe, Noordwest Overijssel en de Noordoostpolder. De langste vaar- en fietstocht heet Turftocht en is een equivalent van Friesland Holland’s Elfstedentochten, dus inclusief bagagevervoer van hotel naar hotel en pechhulp voor fietsers en sloepvaarders.
Het bureau voor toerisme Friesland Holland rekent in haar nieuwe campagne ‘Gouden Friese Wouden’ ook de Noardlike Fryske Wâlden tot de Friese Wouden. Het heeft een zeer gedetailleerde toeristenkaart gemaakt, inclusief aanvoerroutes voor pleziervaarders en fietsers vanuit de grensgebieden, te weten West-Drenthe, Noordwest Overijssel en de Noordoostpolder. De langste vaar- en fietstocht heet Turftocht en is een equivalent van Friesland Holland’s Elfstedentochten, dus inclusief bagagevervoer van hotel naar hotel en pechhulp voor fietsers en sloepvaarders.


Info Wâldpyk streekproducten: www.dewouden.com

In het spoor van turfgravers en –schippers
Friese Wouden op Friesland Holland TV